Reklama

Wieści z Unii: Cyfryzacja w sądach UE

Przyspieszenie cyfryzacji systemów wymiaru sprawiedliwości i podnoszenie kwalifikacji w tym zakresie sędziów, adwokatów i prokuratorów proponuje KE. - Wszyscy pracownicy wymiaru sprawiedliwości muszą stawić czoła wyzwaniom XXI wieku. Obejmuje to cały nowy świat sztucznej inteligencji, który musimy eksplorować przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych – powiedział komisarz Didier Reynders.
 Komisja Europejska przyjęła pakiet inicjatyw mających na celu modernizację unijnych systemów wymiaru sprawiedliwości. Dwa główne filary nowego pakietu to komunikat w sprawie cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości w UE oraz nowa strategia w zakresie europejskiego szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości. Ten zestaw narzędzi cyfrowych w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości ma na celu dalsze wspieranie państw członkowskich w dostosowywaniu ich krajowych systemów wymiaru sprawiedliwości do realiów ery cyfrowej oraz poprawę transgranicznej współpracy sądowej między właściwymi organami w UE. W ramach europejskiego szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości Komisja przygotowuje sędziów, prokuratorów i pracowników wymiaru sprawiedliwości na wyzwania XXI wieku, takie jak cyfryzacja. Jego celem jest także ugruntowanie wspólnej europejskiej kultury sądowej w oparciu o praworządność, prawa podstawowe oraz wzajemne zaufanie.

Wiceprzewodnicząca do spraw wartości i przejrzystości Věra Jourová powiedziała: – Wymiar sprawiedliwości w UE musi nadążać za transformacją cyfrową i spełniać oczekiwania obywateli. Jako że sądy krajowe są również sądami UE, zdecydowanie popieramy to nowe podejście do cyfryzacji systemów wymiaru sprawiedliwości. Poprawi ona dostęp do wymiaru sprawiedliwości i współpracę w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w UE oraz usprawni funkcjonowanie rynku wewnętrznego.

Komisarz do spraw wymiaru sprawiedliwości Didier Reynders powiedział: – Sędziowie, adwokaci, prokuratorzy – wszyscy pracownicy wymiaru sprawiedliwości – muszą stawić czoła wyzwaniom XXI wieku. Obejmuje to cały nowy świat sztucznej inteligencji, który musimy eksplorować przy pełnym poszanowaniu praw podstawowych. Kryzys związany z COVID-19 wyraźnie przypomina o potrzebie szybkiej cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości. Jestem przekonany, że przyjęty dziś pakiet umożliwi zarówno obywatelom, jak i przedsiębiorstwom, w całej Unii, łatwy dostęp do wymiaru sprawiedliwości, nie tylko tradycyjnymi kanałami, ale i drogą elektroniczną.

Cyfryzacja systemów wymiaru sprawiedliwości w UE

Pandemia koronawirusa uwidoczniła potrzebę przyspieszenia cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości. Stało się jasne, że przedsiębiorstwa i obywatele muszą mieć dostęp do wymiaru sprawiedliwości również w internecie, ze swojego laptopa w domu. Przedstawiony dziś komunikat w sprawie cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości w UE przewiduje zestaw narzędzi służących propagowaniu stosowania narzędzi cyfrowych przez państwa członkowskie, zgodnie z zasadami proporcjonalności i pomocniczości. Poniżej opisano cztery z przedstawionych dzisiaj narzędzi.

  • Sprawienie, by kanał cyfrowy stał się domyślnym wyborem w transgranicznej współpracy sądowej: obecnie wiele postępowań sądowych, w tym postępowań transgranicznych, nadal toczy się w formie papierowej i drogą pocztową. Komisja Europejska przygotuje wniosek ustawodawczy dotyczący cyfryzacji transgranicznych procedur współpracy sądowej w sprawach cywilnych, handlowych i karnych. Przyjęcie wniosku planowane jest na koniec 2021 r.
  • Zwalczanie przestępczości transgranicznej: konieczna jest aktualizacja zautomatyzowanego systemu zarządzania sprawami Eurojustu, który umożliwia tej agencji kontrolę krzyżową różnych spraw w celu koordynowania unijnej walki z poważną przestępczością transgraniczną, w tym z terroryzmem. Ponadto zmiany w mandacie Europolu wprowadzą powiązanie na zasadzie informacji o istnieniu lub braku trafienia (ang. hit/no-hit) w wyniku porównania danych między EPPO a Europolem. Dzięki takim powiązaniom między swoimi systemami zarządzania sprawami Eurojust, Europol i EPPO będą miały na bieżąco wiedzę o prowadzonych postępowaniach przygotowawczych lub czynnościach z zakresu wnoszenia i popierania oskarżeń. W 2021 r. Komisja przedstawi również inicjatywy ustawodawcze dotyczące cyfrowej wymiany informacji na temat transgranicznych spraw dotyczących terroryzmu oraz utworzenia platformy współpracy wspólnych zespołów dochodzeniowo-śledczych.
  • Lepszy dostęp do informacji: elektroniczne bazy danych są łatwe do przeglądania, minimalizują koszty dla użytkowników oraz są odporne na sytuacje kryzysowe. W związku z tym państwa członkowskie powinny dążyć do cyfryzacji swoich rejestrów i ich wzajemnego połączenia.
  • Narzędzia informatyczne na potrzeby współpracy transgranicznej: e-CODEX (elektroniczna wymiana informacji z dziedziny e-sprawiedliwości) jest głównym narzędziem bezpiecznej współpracy w transgranicznych postępowaniach w sprawach cywilnych, handlowych i karnych. Obecnie tylko niektóre państwa członkowskie korzystają z tego narzędzia. Przyjęty dziś wniosek ustawodawczy Komisji ma uczynić e-CODEX złotym standardem do celów zapewnienia bezpiecznej komunikacji cyfrowej w transgranicznych postępowaniach sądowych we wszystkich państwach członkowskich. Od 1 lipca 2023 r. Komisja powierza ten system agencji eu-LISA. Innym narzędziem cyfrowym jest eEDES (system cyfrowej wymiany elektronicznego materiału dowodowego), który wykorzystywany jest przez niektóre państwa członkowskie do szybkiej i bezpiecznej wymiany europejskich nakazów dochodzeniowych, wniosków o wzajemną pomoc prawną oraz powiązanych dowodów w formacie cyfrowym zamiast drogi pocztowej. Przyjmując dziś wniosek ustawodawczy, Komisja zachęca wszystkie państwa członkowskie do przyłączenia się do eEDES. Wymienione narzędzia informatyczne zmodernizują unijne systemy wymiaru sprawiedliwości i wygenerują prawdziwą europejską wartość dodaną.

Przyjęte środki są pierwszym elementem reakcji UE na potrzebę dalszej cyfryzacji naszych systemów wymiaru sprawiedliwości. Będą one finansowane z mechanizmów dostępnych w ramach kolejnych wieloletnich ram finansowych (WRF) na lata 2021–2027 i instrumentu Next Generation EU.

Europejskie szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości

Ze sprawozdania rocznego za 2020 r. na temat europejskiego szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości wynika, że w 2019 r. ponad 180 tys. pracowników wymiaru sprawiedliwości – 12,9 proc. wszystkich pracowników wymiaru sprawiedliwości w UE – zostało przeszkolonych w zakresie prawa UE lub prawa innego państwa członkowskiego. Ogółem, od czasu przyjęcia pierwszej strategii szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości w 2011 r., przeszkolono w zakresie prawa UE 1,2 mln pracowników wymiaru sprawiedliwości.

W drugiej edycji strategii UE na rzecz szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości rozszerza się zakres unijnej oferty szkoleniowej dla pracowników wymiaru sprawiedliwości o nowe obszary polityki, takie jak cyfryzacja i sztuczna inteligencja, wyposażając ich w wiedzę i umiejętności niezbędne do sprostania wyzwaniom XXI wieku. W jej ramach określono również ambitne cele: do 2024 r. szkolenie w zakresie prawa UE ma przejść 65 proc. sędziów i prokuratorów oraz 15 proc. adwokatów rocznie. Strategia wspiera również pracowników wymiaru sprawiedliwości na Bałkanach Zachodnich i w innych krajach partnerskich UE, w Afryce i w Ameryce Łacińskiej. Ponadto pracownicy wymiaru sprawiedliwości będą mogli wyszukiwać kursy szkoleniowe na temat prawa UE za pośrednictwem europejskiej platformy szkoleniowej. Dziś rozpoczęła się pierwsza faza testów platformy, a pełną operacyjność ma ona osiągnąć w 2021 r.

Dalsze działania

Zestaw narzędzi przedstawiony w dzisiejszym komunikacie w sprawie cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości zostanie omówiony z organami administracji publicznej, organami sądowymi, organizacjami zrzeszającymi przedstawicieli zawodów prawniczych i innymi zainteresowanymi stronami w celu zapewnienia szybkich i konkretnych działań następczych. Wiosną 2021 r. Komisja i ówczesna prezydencja Rady UE zorganizują konferencję UE na temat szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości.

Kontekst

Przedstawiony dziś pakiet przyczynia się do realizacji priorytetów Komisji w zakresie Nowego impulsu dla demokracji europejskiej i Europy na miarę ery cyfrowej.

Szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości jest wspólnym obowiązkiem państw członkowskich, a jego rozwój wspiera szereg zainteresowanych stron: podmioty świadczące usługi szkoleniowe, krajowe i europejskie organizacje zrzeszające przedstawicieli zawodów prawniczych. Europejskie szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości opiera się na doświadczeniach zdobytych od czasu przyjęcia europejskiej strategii szkoleniowej dla pracowników wymiaru sprawiedliwości na lata 2011–2020 i odzwierciedla wyniki przeprowadzonej przez Komisję oceny strategii na lata 2011–2020 oraz szerokich konsultacji społecznych przeprowadzonych przez Komisję w 2018 r.

Dnia 13 października 2020 r. Rada przyjęła konkluzje, w których zachęca państwa członkowskie do korzystania z narzędzi cyfrowych na wszystkich etapach postępowania sądowego. Rada wezwała Komisję, by do końca 2020 r. opracowała kompleksową strategię UE na rzecz cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości.

 

Spodobał Ci się ten artykuł? Podziel się ze znajomymi:

Share on facebook
Udostępnij
Share on twitter
Wyślij tweeta
Share on email
Wyślij e-mailem

Skomentuj

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Czytaj więcej o:

Reklama

Zobacz podobne artykuły

Reklama